ಒಂಬುಡ್ಸ್ ಮನ್ ಯೋಜನೆ

ಕೊನೆಯ ನವೀಕರಣ: 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026

ಪರಿಚಯ

ರೆಸ್ಪೋ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ 2013ರ ಉಪಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗಮೀಕರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸೀಮಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ (CIN) U65990MH2021PTC373655 ಆಗಿದೆ (“ರೆಸ್ಪೋ”/ “ಕಂಪನಿ”). ರೆಸ್ಪೋ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (“RBI”) ಮೂಲಕ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಬೇಸ್ ಲೇಯರ್ ಠೇವಣಿ ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿ (“NBFC”) ಆಗಿದ್ದು, ಅದರ ನೋಂದಣಿ ಕ್ರಮಾಂಕ N-13.02461 ಆಗಿದೆ.

ರೆಸ್ಪೋ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಭದ್ರತೆ ರಹಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

RBI ತನ್ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆಗಳಾದ (i) ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2006; (ii) ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳಿಗಾಗಿನ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2018; ಮತ್ತು (iii) ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗಾಗಿನ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2019 ಅನ್ನು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಸಮಗ್ರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2026 (‘ಯೋಜನೆ’) ಆಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಉಚಿತ, ಹೆಚ್ಚು ಸರಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರು ಸಮಗ್ರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2026 (‘ಯೋಜನೆ’) ಅನ್ನು ನೋಡಬಹುದು : https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/pdfs/SCHEME16012026_A.pdf

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು:

“ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ” ಎಂದರೆ ವಕೀಲರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ (ವಕೀಲರೇ ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರುದಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾದವರು.

“ತೀರ್ಪು (Award)” ಎಂದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಖಂಡ 15ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ತನ್ನ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಿರ್ದೇಶನ;

“ದೂರು” ಎಂದರೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರು ಅಥವಾ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಉಪಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕೋರುವ ಲಿಖಿತ ಮನವಿ;.

“ಗ್ರಾಹಕ” ಎಂದರೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ;

“ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ” ಎಂದರೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂನತೆ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕತೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಉಂಟಾಗದೆಯೂ ಇರಬಹುದು;

“ತಿರಸ್ಕೃತ ದೂರುಗಳು” ಎಂದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಖಂಡ 16ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಉಪಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾದ ದೂರುಗಳು.

“ಸಮಝೌತೆ” ಎಂದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಖಂಡ 14ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ.

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಸಮಗ್ರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2026ರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

• ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಧಾರಗಳು

  ಕಂಪನಿಯ ಯಾವುದೇ ಕೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಲೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನೊಂದ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕರು ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

• ದೂರಿನ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರಗಳು

  • ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಷರತ್ತುಗಳು ಪೂರೈಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ:
    • ದೂರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ, RBIಗೆ ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾದ/ಗುರುತಿಸಲಾದ (ಇ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಾಗಲಿ) ಸಂವಹನವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು
    • ದೂರನ್ನು ದೂರುದಾರರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ವಕೀಲರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಿರಬೇಕು, ವಕೀಲರೇ ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ; ಮತ್ತು
    • ದೂರುದಾರರು ಯೋಜನೆಯ ಖಂಡ 11ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು
    • ದೂರು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ, ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಅಥವಾ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಾರದು; ಮತ್ತು
    • ದೂರುದಾರರು ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ದೂರು ನೀಡಿರಬೇಕು, ಅದರ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ದೂರುದಾರರು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು
    • ಕಂಪನಿಗೆ ದೂರು ತಲುಪಿದ ನಂತರ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ RBI, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಡ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಮಯದೊಳಗೆ, ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚೋ ಅದರೊಳಗೆ, ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿರಬಾರದು; ಅಥವಾ ದೂರುದಾರರು ಕಂಪನಿ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ / ಪರಿಹಾರದಿಂದ ಅಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು
    • ದೂರನ್ನು RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಉಪ-ಖಂಡ (1)(f)ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಕಾಲಮಿತಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ ಕೊನೆಯ ಸಂವಹನದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ, ಯಾವುದು ನಂತರದೋ ಅದರಿಂದ 90 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು
    • ದೂರು, ಅದೇ ದೂರುದಾರರಿಂದ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಕಚೇರಿಯ ಮುಂದೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಅದೇ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಾರದು; ಅಥವಾ
    • ದೂರು, ಅದೇ ದೂರುದಾರರಿಂದ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅದೇ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಾರದು; ಮತ್ತು
    • ದೂರು, ಅದೇ ದೂರುದಾರರಿಂದ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಥವಾ ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಮುಂದೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಅದೇ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಾರದು; ಅಥವಾ
    • ದೂರು, ಅದೇ ದೂರುದಾರರಿಂದ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಥವಾ ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಿಕ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅದೇ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಾರದು; ಮತ್ತು
    • ಕಂಪನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದೂರನ್ನು ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ 1963ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಿತಿ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸಲ್ಲಿಸಿರಬೇಕು.ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ 1: ಮೇಲಿನ ಉಪ-ಖಂಡ (1)(j) ಮತ್ತು (1)(k)ರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಅದೇ ದೂರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಅಥವಾ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
  • ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳು ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿವೆ:
    • ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ವಿವೇಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು;
    • ಮಾರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ನಡುವಿನ ವಿವಾದ;
    • ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ದೂರುಗಳು;
    • ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಿಕ/ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆದೇಶಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಕೈಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೂರು;
    • RBIಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬರದ ಸೇವೆ;
    • ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಗಳು;
    • ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದ;
    • ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಕಂಪನೀಸ್ (ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್) ಆಕ್ಟ್ 2005ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಲಾದ ದೂರು; ಮತ್ತು
    • ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳದ ಕಂಪನಿಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರು.
  • ಉಪ-ಖಂಡ (1)ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಅರ್ಹತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಖಂಡ (2)ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ದೂರುಗಳನ್ನು ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ

  • ದೂರನ್ನು ಪೋರ್ಟಲ್ https://cms.rbi.org.in ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
  • ದೂರನ್ನು ಇ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ crpc@rbi.org.in ಗೆ ಅಥವಾ RBI ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ದೂರನ್ನು ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ದೂರುದಾರರು ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಸರಿಯಾದ ಸಹಿ ಇರಬೇಕು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದೂರು ಯೋಜನೆಯ ಅನುಬಂಧ – IIರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?

• ದೂರುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ
• ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ
• ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ಸಂಧಾನ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ದೂರುದಾರರು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಪೋ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ದೂರಿನ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಮೇಲಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ದೂರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂತಹ ತೀರ್ಪು/ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ತೀರ್ಪು/ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
• ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕರು ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಅಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ತೀರ್ಪು/ಆದೇಶ ಅಥವಾ ದೂರಿನ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 30 (ಮೂವತ್ತು) ದಿನಗಳೊಳಗೆ RBIಯ ಗ್ರಾಹಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮುಂದೆ ತೀರ್ಪು/ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
• ರೆಸ್ಪೋ ತೀರ್ಪು ಪತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 30 (ಮೂವತ್ತು) ದಿನಗಳೊಳಗೆ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು, ಕಂಪನಿ ದಾಖಲೆಗಳು/ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
• ‘ತೀರ್ಪು (Award)’ ಸಂಬಂಧಿತ NBFC ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಲನೆಯ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶನ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೇರದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಉಂಟಾದ ನಿಜವಾದ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ INR 3000000 (ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ), ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ದೂರುದಾರರ ಸಮಯದ ನಷ್ಟ, ಮಾಡಿದ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು INR 300000 (ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ) ಮೀರದ ಪರಿಹಾರವನ್ನೂ ನೀಡಬಹುದು.

ಸೂಚನೆ:

• ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೂರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು.
• ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ/ವೇದಿಕೆ/ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತೀರ್ಪನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು?

ರೆಸ್ಪೋ ದೂರುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಆದ ಸಮಝೌತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರು ಹೊರಡಿಸಿದ ತೀರ್ಪು ಅಂತಿಮವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು ಅಂತಿಮವಾದ 15 (ಹದಿನೈದು) ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಈ ಕುರಿತು RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರಿಗೆ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನುಬಂಧ – I

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಸಮಗ್ರ ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ 2026ರ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಹಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾದ ರೆಸ್ಪೋದ ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು RBI ಒಂಬಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಅವರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ಗ್ರಾಹಕರು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾದ ರೆಸ್ಪೋದ ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು

ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯು 30 (ಮೂವತ್ತು) ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ದೂರನ್ನು ಪರಿಹರಿಸದಿದ್ದರೆ, ದೂರುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ (RBI ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ – https://cms.rbi.org.in) ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು

‘ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರ

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್

4ನೇ ಮಹಡಿ, ಸೆಕ್ಟರ್ 17

ಚಂಡೀಗಢ – 160017

RBI ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರ – 14448

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಯು RBI ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮತ್ತು CMS ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ (https://cms.rbi.org.in) ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [www.rbi.org.in](https://www.rbi.org.in) & respo.co.in ನೋಡಿ.